Siyasi kutuplaşma, şiddet, bağımlılık, zorbalık, intihar, magandalık, ahlaki yozlaşma sarmalında travmatik toplum haline geliş sürecimiz ülkemizde “ulusal ruh sağlığı politikalarının” hayata geçirilmesindeki temel ihtiyacı bir kez daha ortaya koymaktadır.

   Siyasi kutuplaşma, şiddet, bağımlılık, zorbalık, intihar, magandalık, ahlaki yozlaşma sarmalında travmatik toplum haline geliş sürecimiz ülkemizde  “ulusal ruh sağlığı politikalarının” hayata geçirilmesindeki temel ihtiyacı bir kez daha ortaya koymaktadır. İhmal ettiğimiz alanlardan başlayan sorunların büyümesine en güncel örnek ise; hukuki ve sosyolojik olarak,  “suça yöneltilen çocuk” olgusundan öte; “ suçlu çocuk” olgusunu tartışır hale gelmemizdir. Hâlbuki sağlık, eğitim, hukuk, siyaset, medya, bilim, sanat ve gönüllülük merkezli bütüncül ruh sağlığı yaklaşımı bizi; sorgulamadan öte çözümleri üretecek süreçlere ulaştıracaktır.

                   Derneğimizin “can sorumluluğu ve barış” temalı toplumsal değer inşası iddiası; “ruhsal hastalıklarla ilgili bilinç, ruhsal iyilik hali, ruh sağlığı okur-yazarlığı, ruhsal engellilik, damgalama ile mücadele temelli çalışmaları ve “sosyal şiddet tezi” tam da ülkemizin temel sorunlarının çözüm odağında yer almaktadır. Travmatik topluma dönüş sürecimiz, “ruh sağlığı meselemizin” idari, hukuki, siyasi, kurumsal ve toplumsal dizaynımızdan eksilişinin yarattığı acı tabloyu bize adeta; “domino etkisiyle” göstermektedir.

                   Sosyal bir varlık olarak kişilerin duygu, düşünce, algı ve eylem bütünlüğünde fiziksel, zihinsel ve ruhsal sağlığındaki bütünün denge ve oto kontrol mekanizması ruh sağlığıdır. Bu bütünlük içinde hayatta oluşan dengesizlikler, boşluklar, kontrol edemediğimiz duygu ve düşünceler (öfke, kaygı, kıskançlık, nefret, hırs vb.) ile çözemediğimiz sorunlar; suçu, magandalığı, bağımlılığı, ahlaki yozlaşmayı besleyen faktörleri meydana getirmektedir. Bu bağlamda “ruhsal iyilik hali” kavramı ve bilincimiz büyük önem arz etmektedir. Yani; ruhsal iyilik hali sadece ruhsal hastalık tanısı alan bireyler için değil; tüm bireyler için en temel sağlık gereksinimidir. Nasıl ki; kişilere toplumda yetişirken fiziksel sağlık, beslenme ve spor ile ilgili bilinç kazandırılıyorsa ruhsal iyilik hali bilinci de kazandırılmalıdır. Bu bağlamda, medya, hukuk ve sivil toplum okur- yazarlığı konularıyla desteklenen, içinde ruh sağlığı okur- yazarlığının da olduğu sağlık okur-yazarlığı önem arz etmektedir. Detaylarını çalışmaya devam ettiğimiz projelerimizde ruh sağlığını hayatın denge ve oto kontrol mekanizması olarak vurgulamamızın nedeni budur. Yani; kişiler ruhsal olarak kontrol edemediği duygular ve başa çıkamadığı sorunlar nedeniyle intihar, suç ve bağımlılık riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ve bu risklere karşı hayatının kontrolünün kendinde olduğu bir oto kontrol mekanizmasıyla hayatında denge oluşturması gerektiğini öğrenmelidir. Nasıl ki doğanın dengesi önemli ise; insan hayatının dengesi de önemlidir. İnsan hayatının dengesinin sarsıldığı noktada oluşan boşluklardan sorunlar meydana gelir ve o sorunlar bizleri idealize etmediğimiz ve istemediğimiz sonuçlara götürür. Ayrıca; insan olmanın normali olarak herhangi bir ruhsal hastalık ve engele yakalanma ihtimalimizle ilgili bilinçle yetişirsek; ruhsal kaynaklı hastalık ve engelliğe karşı kabulümüz de gelişir. Böylece; hem ruhsal hastalık ve engel tanısı aldığımızda sosyal şok yaşayıp sosyal çekinme yaşamayız hem de damgalama yapıp “sosyal şiddet uygulayıcısı” olmayız. Yani; toplumda bir damgalanan da bir damgalayan da olmayız. Bu bilinç; öncesi ve sonrası süreçlerde ruhsal hastalık ve engellilikle ilgili riskleri de azaltır. Nasıl ki; fiziki hastalıkları genetik risk faktörü olarak taşıyorsak; bağımlılığa, suça yatkınlığımızda da genetik risk faktörü vardır. Bu risk faktörlerini en aza indiren süreç ise; çevresel faktörlerimizdir. Bu faktörler, ülkemizin eğitim, sosyo-ekonomik, hukuk, sağlık vb. politikaları ile şekillenmektedir. Suçun nasıl ki sosyolojik yönü varsa, psikolojik yönü de vardır. Yani; her suçu ve bağımlılığı tetikleyen ruhsal bir neden vardır ama tabi ki; tüm suç işleyenler ruhsal hastalık tanısı alan bireyler değildir. Örneğin; bir anda öfke kontrolünüzü kaybedip şiddet uyguladığınızda herhangi bir ruhsal hastalık tanılı birey olmuyorsunuz. Bu örneği; konun önemine ve algısal yaklaşımımızın nasıl olması gerektiğine dikkat çekmek için verdik. Bu bağlamda konuyu dikkate aldığımızda ruh sağlığı meselesinin hastalık tanısı alan bireylerin meselesi değil; ülke meselesi olduğunu daha net bir şekilde vurguladığımızı düşünüyoruz.

Travma toplumuna dönüşmemiz olarak ifade ettiğimiz sorun, tüm içeriğiyle kapsamlı ve detaylıdır. Biz, burada sadece “denge, oto-kontrol ve ruh sağlığı” vurgumuzla konuyu temel çerçevede ifade ettik. 2026 yılının ülkemiz açısından “Ruh Sağlığı Yılı” olması dileği vurgusu ile yazımıza son verirken; sizleri de derneğimizin “toplumsal değer inşası” na fikirlerinizle katkı sağlamaya davet ediyoruz.



Serpil ACIOĞLU | 21.01.2026