Teklife göre, fiili işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış çocuklar, eylemleri ağırlaştırılmış müebbet gerektiriyorsa 19 ila 27 yıl, müebbet gerektiriyorsa 15 ila 18 yıl hapis cezasına çarptırılabilecek. Diğer suçlarda ise cezalarının üçte biri indirilecek ve her bir suç için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.

Kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında ise hâkim, somut olaydaki kusurun ağırlığı, saik, işleniş biçimi ve önceki mahkûmiyet gibi kriterleri değerlendirerek yaş indirimini kaldırabilecek veya ceza rejimini üst gruba çıkarabilecek.

“Suça Sürüklenen” İfadesi Değişiyor, Tekerrür Sınırı Düşüyor

Kanun teklifiyle Çocuk Koruma Kanunu’nda yer alan “suça sürüklenen” ibaresi “adli süreçteki” olarak değiştiriliyor. Ayrıca tekerrür hükümleri açısından uygulanacak yaş sınırı 18’den 15’e indiriliyor. Buna göre, suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmamış kişiler hakkında tekerrür uygulanmayacak.

Aile Yükümlülüklerini İhmal Edene Ağır Cezalar

Aile hukukundan doğan bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişilere verilen ceza “3 aydan 2 yıla” kadar çıkarılıyor. Hamile eşini veya partnerini çaresiz durumda terk eden kimseye verilen hapis cezası da 6 aydan 2 yıla yükseltiliyor. Çocuğun, bu ihmaller sonucu kasten öldürme veya ağır yaralama suçunu işlemesi hâlinde faile verilen ceza yarıdan iki kata kadar artırılacak ve şikayet şartı aranmayacak.

Ayrıca, velayet hakları kaldırılmış olsa bile, alkol, uyuşturucu veya ahlaka aykırı davranışlar nedeniyle çocuğun sağlık ve güvenliğini tehlikeye atan anne veya babaya verilen hapis cezası 1 yıldan 3 yıla kadar yükseltiliyor.

Çocuk Hükümlülerin İnfaz Rejimi Değişiyor

Ceza infaz sürecinde önemli bir değişiklik daha yapılıyor. Artık çocuk hükümlülerin cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde değil, önce çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında infaz edilmeye başlanacak. İyi hâlleri tespit edilenler, idare ve gözlem kurulunun en geç üç ayda bir yapacağı değerlendirme sonucunda eğitimevlerine ayrılabilecek.

Terör ve örgüt suçları hariç olmak üzere, toplam 3 yıl veya daha az hapis cezası alan çocuklar doğrudan eğitimevlerine gönderilebilecek. Ayrıca, belirli suç türleri dışında, çocuk hükümlünün 15 yaşını doldurana kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak sayılacak.

Bıçak Taşıma ve Silah Muhafazasına Yeni Yaptırımlar

Düzenlemeyle 18 yaşından küçüklere bıçak ve kesici alet satışı yasaklanıyor. Ruhsatsız veya amaç dışı bıçak taşıyanlara 5 bin lira, durumun vahametine göre 10 bin lira idari para cezası kesilecek. İşletmecilerin bildirim yükümlülüğünü ihmal etmesi hâlinde de ceza uygulanacak.

Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza eden ve silahın çocuk tarafından ele geçirilmesine neden olan kişi, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.

Yeni Tedbirler: Dijital Takip, Kitap, Çevre ve Bağımlılık

Kanuna eklenen yeni maddelerle, ceza sorumluluğu olmayan “adli süreçteki” çocuklar için beş farklı yönlendirme tedbiri ihdas ediliyor:

• Sosyal ve toplumsal hizmetler (spor, gençlik merkezlerinde 20-300 saat görev)

• Dijital risklerden korunma (telefon/tablet takibi, riskli platformlara erişim engeli)

• Kitap ve kütüphane (okuma ve kütüphane faaliyetleri)

• Çevreye saygı ve temizlik (park, bahçe, sahil temizliği, ağaçlandırma)

• Bağımlılıkla mücadele (tütün, alkol, madde, kumar ve davranışsal bağımlılık tedavi programları)

Bu tedbirlerin koordinasyonu merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yerelde vali ve kaymakamlar tarafından sağlanacak.

Acil Korunma Kararları Hızlandırılıyor

Sağlık kurumlarına getirilen ve kendisi veya başkaları açısından ciddi tehlike oluşturan çocuklar için, uzman hekim raporuyla 24 saat içinde acil korunma kararı alınması süreci başlatılabilecek. Hâkim, başvuru ve sağlık kurulu raporunu değerlendirerek en geç 48 saat içinde karar verecek. Bu süreçte çocuğun bulunduğu yerin gizliliği ve ziyaret kısıtlamaları hâkim tarafından düzenlenebilecek.

Sosyal İnceleme Zorunluluğu ve Diğer Değişiklikler

15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getiriliyor. Kamu davası açılması durumunda, idari tedbirler için Aile ve Sosyal Hizmetler ile Milli Eğitim Bakanlığı il müdürlükleri bilgilendirilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen çocuklar için uygun görülen yönlendirme tedbirleri, denetimli serbestlik yükümlülüğü olarak uygulanacak.

Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girecek. Muhalefet kanadı, teklifin çocuk hakları ve uluslararası sözleşmelerle uyumlu olmadığı gerekçesiyle eleştirilerini sürdürüyor.


Kaynak: t24.com