Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC), 15 Kasım Uluslararası Ulusötesi Organize Suçun Tüm Biçimleriyle Mücadele ve Önleme Günü kapsamında 2026 temasını “Parayı takip et. Organize dolandırıcılığı durdur” olarak açıkladı.
UNODC, organize dolandırıcılığın günümüzün en hızlı büyüyen ulusötesi suç alanlarından biri olduğuna dikkat çekerek, mücadelenin yalnızca tek tek operasyonları hedef almakla sınırlı kalmaması gerektiğini vurguluyor.
BM Genel Kurulu tarafından Mart 2024’te resmiyet kazandırılan özel günün yasal dayanağı, 15 Kasım 2000’de kabul edilen BM Sınıraşan Örgütlü Suçlarla Mücadele Sözleşmesi’ne (Palermo Konvansiyonu) dayanıyor. Günün amacı; insan kaçakçılığı, uyuşturucu ve silah ticareti, siber dolandırıcılık ve kara para aklama gibi sınır aşan suçların küresel güvenlik ve sürdürülebilir kalkınma üzerindeki etkilerine karşı farkındalık oluşturmak.
UNODC’ye göre organize dolandırıcılık, çevrimiçi dolandırıcılık, sahte yatırım planları ve benzeri yöntemlerle her yıl dünya genelinde bireylerden ve işletmelerden milyarlarca doların çalınmasına yol açıyor. Bu yasadışı kârlar büyüdükçe suç gruplarının finansal kapasitesi ve diğer suç alanlarına yayılma gücü de artıyor. UNODC, dolandırıcılık ağlarının kara para aklama, kötü amaçlı yazılım geliştirme, yapay zekâ destekli derin sahte ve ses klonlama ile siber suç hizmetlerini de kapsayan geniş bir ekosistem oluşturduğuna işaret ediyor.
INTERPOL tarafından yayımlanan dolandırıcılık bildirimlerinin 2024’ten bu yana %54 artması, sorunun küresel ölçeğini ortaya koyuyor. Bültende yer alan verilere göre siber dolandırıcılık mağdurlarının 2025’te ABD’de yaklaşık 21 milyar dolar, Doğu Asya, Güneydoğu Asya, Avustralya ve Yeni Zelanda’da 88,3 ile 114,1 milyar dolar arasında kayıp yaşaması bekleniyor. Avrupa Birliği’nde ise ödeme dolandırıcılığı mağdurları 2024’te 4,2 milyar Euro kaybetti.
UNODC, özellikle Güneydoğu Asya’da son beş yılda hızla büyüyen çevrimiçi dolandırıcılık merkezlerine de dikkat çekiyor. Sahte iş vaatleriyle bu merkezlere çekilen birçok kişinin zorlama, borç, gözetim, şiddet ve korku koşullarında tutulduğu belirtiliyor. Kurum, organize dolandırıcılığın ürettiği yasadışı gelirleri taşıma, gizleme ve yeniden yatırıma dönüştürme kapasitesinin suç ağlarını ayakta tuttuğunu vurguluyor.
UNODC’ye göre etkili mücadele için ülkelerin yasadışı finansal akışları izlemesi, finansal soruşturmaları güçlendirmesi, üst düzey suçluları yargılaması ve suç varlıklarına el koyması gerekiyor. Kurum; hükümetler, özel sektör ve sivil toplumla birlikte mevzuatın güçlendirilmesi, sınır ötesi iş birliğinin geliştirilmesi, mağdurların korunması ve kolluk kuvvetlerinin finansal soruşturma kapasitesinin artırılması alanlarında destek sağlıyor. UNODC ayrıca BM Sınıraşan Örgütlü Suçlarla Mücadele Sözleşmesi (UNTOC) ile Aralık 2024’te kabul edilen BM Siber Suçlara Karşı Sözleşme’nin sekretaryasını yürütüyor.
Bültende, Türkiye’nin adli bilimler ve kriminalistik alanındaki yatırımlarına karşın özellikle siber alanda milli yazılım kapasitesi ve kara paranın izini sürecek adli muhasebe alanlarında güçlendirilmesi gerektiği değerlendirmesine yer verildi. Metinde, “Parayı takip eden suçu bulur” görüşü öne çıkarılarak organize dolandırıcılıkla mücadelede finansal izlerin takibinin kritik olduğu vurgulandı.
