BBC’de yer alan habere göre, MIT Media Lab’da araştırma bilimcisi Natalia Kosmyna, bir stajyer ilanına gelen niyet mektuplarında endişe verici bir benzerlik fark etti. Başvuruların neredeyse tamamının ChatGPT veya benzeri sohbet botlarıyla yazıldığı anlaşılıyordu. Daha da çarpıcı olanı, Kosmyna’nın son yıllarda öğrencilerinin ders içeriklerini çok daha hızlı unuttuğunu gözlemlemesiydi. Bu bulgular onu daha kapsamlı bir araştırmaya yöneltti.

54 öğrenciyle yapılan deney: Beyin dalgaları ölçüldü

Kosmyna ve MIT Media Lab’daki meslektaşları, 54 öğrenciyi üç gruba ayırarak bir çalışma yürüttü:

• Birinci grup açık uçlu denemeler yazarken ChatGPT kullandı.

• İkinci grup, yapay zeka tarafından üretilmiş özetler kapalı olacak şekilde yalnızca Google araması yapabildi.

• Üçüncü grup ise herhangi bir teknoloji kullanmadı; tamamen kendi zihinsel çabasıyla yazdı.

Deneme konuları arasında sadakat, mutluluk ve günlük yaşam tercihleri gibi sorular yer aldı. Öğrencilerin beyin dalgaları tüm süreç boyunca ölçüldü.

“Yapay zeka kullanmayan grubun beyni alev almış gibiydi”

Henüz hakemli bir bilim dergisinde yayımlanmayan sonuçlara göre, gruplar arasında devasa farklar ortaya çıktı. Kosmyna, teknoloji kullanmadan yazan öğrencilerin beyinlerinde yaygın ve yoğun bir aktivite gözlemlediklerini belirterek “Sanki beyinleri alev almış gibiydi” dedi.

Sadece arama motoru kullanan ikinci grupta, beynin görsel işleme bölgelerinde hâlâ güçlü bir hareketlilik vardı. Ancak ChatGPT kullanan üçüncü grupta beyin aktivitesi belirgin şekilde düştü. Kosmyna’nın aktardığına göre bu grupta beyin aktivitesi yüzde 55’e kadar azaldı.

Araştırmacı durumu şöyle özetledi: “ChatGPT kullananların beyni uykuya dalmadı, ancak yaratıcılık, problem çözme ve bilgiyi işleme ile ilişkili bölgelerde çok daha düşük bir aktivasyon vardı.”

Hafıza ve sahiplik duygusu da etkileniyor

Deneyin ikinci aşamasında, öğrenciler yazdıkları metinleri teslim ettikten sonra, yapay zeka kullanan gruptakilerin yazdıklarından alıntı yapmakta zorlandığı görüldü. Bazı katılımcılar, ortaya çıkardıkları metin üzerinde sahiplik hissetmediklerini ifade etti.

Bu bulgular, daha önce yapılan çalışmalarla da örtüşüyor. Daha önceki araştırmalar, ChatGPT gibi araçların kullanımının bilgiyi saklama ve hatırlama becerilerini olumsuz etkilediğini göstermişti.

“Bilişsel teslimiyet” riski

Pennsylvania Üniversitesi’nde yapılan bir başka çalışma ise “bilişsel teslimiyet” olarak adlandırılan bir durumu tanımlıyor. Bu, insanların yapay zekanın ürettiği yanıtları asgari düzeyde sorgulayarak kabul etme ve hatta kendi içgüdülerinin yerine onun çıktılarını koyma eğilimi anlamına geliyor. Araştırmacılar, bu durumun uzun vadede eleştirel düşünme becerilerini ciddi şekilde köreltebileceği uyarısında bulunuyor.