RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, TBMM Okul Saldırılarını Araştırma Komisyonu’nda yaptığı konuşmada, başta YouTube olmak üzere haber, program ve sokak röportajı gibi içerikleri düzenli olarak üreten kanallara lisans zorunluluğu getirileceğini açıkladı.

Geleneksel televizyon yayıncılığındaki standartların dijital mecralara uyarlanacağı yeni sistemle birlikte, denetim mekanizmaları da yeniden şekillenecek.

Kimler Kapsamda, Kimler Muaf?

Yeni düzenlemeye göre:

• Bireysel ve anlık paylaşımlar lisans yükümlülüğü dışında tutulacak.

• Düzenli haber bülteni, tartışma programı, analiz ve benzeri içerik üreten YouTube kanalları ise 10 yıllık yayın lisansı almak zorunda olacak.

• Lisanslı yayıncılardan, elde ettikleri yayın gelirleri üzerinden %1,5 oranında pay alınması planlanıyor.

RTÜK, sürecin teknik ve hukuki altyapısını hazırlamak üzere YouTube ve diğer platform temsilcileriyle görüşmelerini sürdürüyor.

Sokak Röportajlarına Etik Standart

Sosyal medyada sıkça tartışılan sokak röportajları da düzenlemenin merkezinde yer alıyor. Daniş, kamuoyunu yanıltıcı, dezenformasyon içeren veya hakaret unsuru taşıyan röportajların önüne geçilmek istendiğini belirtti. Bu tür yayınlara da geleneksel habercilik etik ilkeleri uygulanacak; böylece hem yayın kalitesi artırılacak hem de izleyici hakları korunacak.

Yapay Zekâ ile Denetim

Milyonlarca saatlik içeriğin manuel olarak taranmasının mümkün olmadığını vurgulayan RTÜK, denetim süreçlerinde yerli ve milli yapay zekâ teknolojilerinden yararlanacak. Sistemler;

• Nefret söylemi,

• Etik dışı unsurlar,

• Telif ihlalleri,

• Belirli anahtar kelimeleri

otomatik olarak tespit edip uzman denetçilere iletecek. Ağır ihlallerde içerik kaldırma, erişim engelleme ve hatta lisans iptali gibi yaptırımlar devreye girebilecek.

Koruyucu Sembol Sistemi Güçleniyor

RTÜK’ün halihazırda kullandığı Akıllı İşaretler Sistemi, dijital yayıncılığın ihtiyaçlarına göre yeniden tasarlanıyor. Yeni sistemle birlikte:

• Şiddet türleri, ayrımcılık, intihar, kumar, uyuşturucu kullanımı ve kaba dil gibi riskler daha net simgelerle işaretlenecek.

• 10+ ve 16+ yaş kategorileri eklenecek.

• Yayın saatleri, yeni sembollere göre düzenlenecek.

• Çocuklar arasında yaygınlaşan zorbalık ilk kez çok boyutlu olarak ele alınacak.

Başkan Daniş, “Amacımız çocukları dijital dünyadan koparmak değil, bu dünyada güvenli ve bilinçli şekilde var olmalarını sağlamak” ifadesiyle ailelere de sorumluluk düştüğünün altını çizdi.

Son 5 Yılda 454 Yaptırım, 345 Milyon TL Ceza

RTÜK, sadece düzenleme değil, aynı zamanda caydırıcılık konusunda da veriler paylaştı. Son beş yıl içinde:

• Şiddeti özendirme, müstehcenlik, ayrımcılık ve çocuk gelişimini olumsuz etkileyen yayınlar nedeniyle 454 idari yaptırım uygulandı.

• Toplamda yaklaşık 345 milyon lira idari para cezası kesildi.

Gençlerin Medya Alışkanlıkları Değişiyor

RTÜK’ün 26 ilde 7 bin 511 gençle yaptığı “Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması” çarpıcı sonuçlar ortaya koydu:

• 15-21 yaş grubunda günlük televizyon izleme süresi ortalama 40 dakikaya geriledi.

• Dijital okuryazarlık oranında ise belirgin iyileşme var:

  • Düşük okuryazarlık: %35,6’dan (2022) %13,9’a (2025)

  • Yüksek okuryazarlık: %29,4’ten %57,2’ye yükseldi.

Daniş, algoritmik şeffaflık, yaş doğrulama, ebeveyn kontrol araçları ve çocuk hakları etki değerlendirmelerinin yaygınlaştırılması gerektiğini belirterek, tüm paydaşları ortak hareket etmeye çağırdı.