DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) yayımladığı yeni bültende, İşsizlik Sigortası Fonu’ndan (İSF) yapılan harcamaların dağılımında çarpıcı bir dengesizlik ortaya kondu. Son 3,5 yıllık dönemde fon giderlerinin yüzde 51’i işveren teşvik ve desteklerine ayrılırken, işsiz kalan çalışanlara aktarılan pay yalnızca yüzde 28,5 seviyesinde kaldı.

Genel İş Sendikası Gaziantep Şubesi Başkan Yardımcısı Süleyman Göçmen, raporu değerlendirerek fonun işleyişine sert eleştiriler yöneltti. Göçmen, kaynakların büyük bölümünün işsizlerin gelir desteğinden çok, işverenleri özendirici uygulamalara kanalize edildiğini belirterek, “Bu tablo, işsizlerin ezici çoğunluğunun ödenekten faydalanamadığını gösteriyor” dedi.

“Fon, işveren teşvik aracına dönüştü”

İşsizlik Sigortası Fonu’nun kuruluş amacının, işini kaybeden sigortalılara geçici gelir sağlamak olduğunu hatırlatan Göçmen, AKP döneminde yapılan yasal değişiklikler ve uygulamalarla fonun giderek bir işveren destek fonuna evrildiğini savundu. “Emekçilere yönelik politikalarda sıkça duyduğumuz ‘kaynak yok’ söyleminin aksine, fonun önemli bir kısmı teşvikler, istihdam programları ve sermaye desteklerinde kullanılıyor” ifadelerini kullandı.

Sendika yetkilisi, özellikle aktif işgücü programlarına ayrılan payın artırılmasının, işçiler açısından iki temel risk taşıdığına dikkat çekti: Birincisi, işsiz kalan çalışanların fondan aldığı payın daha da azalması; ikincisi, kaynak aktarımının işveren lehine hızlanması. Göçmen, mevcut eğilimin bu tehlikeleri güçlendirdiğini vurguladı.

Çözüm önerileri sıralandı

Süleyman Göçmen, fonun asli işlevine dönmesi için şu talepleri dile getirdi:

• Fon kaynakları işveren teşvik ve desteklerine değil, doğrudan işsiz kalan işçilerin gelir güvencesine aktarılmalı.

• İşsizlik ödeneğine hak kazanma koşulları (prim gün sayısı ve kesintisiz çalışma şartı) kolaylaştırılmalı.

• Ödeneğin alt sınırı asgari ücretin altında olmamalı ve enflasyona karşı güncellenmeli.

• Aktif işgücü programları ucuz ve geçici istihdam yaratmanın aracı olmaktan çıkarılmalı, nitelikli ve güvenceli işlere geçişi sağlamalı.

• Fonun gelir-giderleri şeffaflaştırılmalı, yönetimde işçi ve sendika temsilinin yetkileri artırılmalı.

• Fon, bütçe açıklarını kapatma veya sermayeye kaynak aktarma aracı olarak kullanılmamalı.

Raporda ayrıca, İSF’nin mevcut yapısıyla işsizleri korumaktan uzaklaştığı ve işveren maliyetlerini düşürmeye hizmet eden bir enstrümana dönüştüğü eleştirisi öne çıkıyor.