Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam edilişinin üzerinden 54 yıl geçti. 6 Mayıs 1972’de Ankara Merkez Kapalı Cezaevi’nde gerçekleştirilen idamlar, Türkiye siyasi tarihinin en sembolik olayları arasında hafızalardaki yerini koruyor.

“Üç Fidan” olarak anılan devrimciler, 1960’ların sonunda yükselen öğrenci hareketleri ve toplumsal muhalefet içinde öne çıktı. Anti-emperyalist ve bağımsızlıkçı söylemleriyle tanınan Gezmiş, Aslan ve İnan, üniversite işgalleri, protestolar ve örgütlenme faaliyetleriyle dönemin gençlik hareketine yön verdi.

12 Mart döneminde yargılanıp idam edildiler

12 Mart askeri müdahalesinin ardından açılan davalarda “anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs” suçlamasıyla yargılanan üç isim, TBMM’de onaylanan idam kararlarının infazıyla hayatını kaybetti. Bianet’te yer alan haberlere göre, yargılama süreci dönemin olağanüstü koşullarında gerçekleşti; askeri müdahalenin yarattığı siyasal atmosfer kararlar üzerinde belirleyici oldu.

İdamlar, uzun yıllar boyunca hukuk, siyaset ve vicdan tartışmalarının odağında kaldı. Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının bağımsız Türkiye, eşitlik ve sosyal adalet vurguları, sonraki kuşaklar tarafından sahiplenilen bir mücadele hattı olarak öne çıkıyor.

68 kuşağının dünyayla paralel hareketi

68 kuşağının Paris’ten Latin Amerika’ya uzanan dünya genelindeki yükselişiyle Türkiye’deki öğrenci hareketi arasında önemli paralellikler bulunuyor. Her iki hareket de emperyalizme karşı duruş ve toplumsal dönüşüm talepleri etrafında şekillendi.

54. yılda anma etkinlikleri düzenleniyor

Evrensel gazetesinde yer alan bilgilere göre, 54. yıl dolayısıyla Türkiye’nin birçok kentinde anma etkinlikleri ve eylemler yapılacak. Gençlik örgütleri, emek ve demokrasi güçleri çeşitli çağrılar yaparak 6 Mayıs’ta meydanlarda olunacağını duyurdu.

Programlar kapsamında mezar ziyaretleri, yürüyüşler, basın açıklamaları ve forumlar düzenlenecek. İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere birçok kentte gerçekleştirilecek etkinliklerde, Denizler’in savunduğu bağımsızlık, demokrasi ve sosyalizm taleplerinin güncelliğine vurgu yapılması bekleniyor.

Bazı yerel inisiyatiflerin park ve meydanlarda buluşma çağrısı yaptığı, üniversite öğrencilerinin ise kampüslerde anma etkinlikleri organize ettii aktarılıyor. Çağrılarda, yalnızca geçmişin anılmasının değil, bugünün mücadele başlıklarıyla bağ kurulmasının da önemine işaret ediliyor.