Pir Sultan Abdal Şenlikleri için Sivas’ta bulunan çoğunluğu Alevi aydın ve sanatçıdan oluşan 33 kişi, Madımak Oteli’nde çıkan yangında hayatını kaybetti. İki otel çalışanıyla birlikte toplam 35 cana mal olan saldırı, Türkiye’nin yakın tarihinin en acı olaylarından biri olarak hafızalarda yer etti.

Olayın Arka Planı

Etkinlik, Pir Sultan Abdal Kültür Derneği tarafından 30 Haziran-2 Temmuz tarihleri arasında düzenleniyordu. Sivas Valiliği’nin bilgisi dahilinde gerçekleştirilen şenliklere edebiyatçılar, şairler, akademisyenler ve halk ozanları katıldı. Aralarında Aziz Nesin, Metin Altıok, Behçet Aysan, Asım Bezirci, Hasret Gültekin ve Muhlis Akarsu gibi isimler vardı.

Aziz Nesin’in o dönemde İslami kesimlerce hedef gösterilmesi, özellikle Aydınlık gazetesinde Salman Rüşdi’nin Şeytan Ayetleri kitabıyla ilgili yayınlar nedeniyle gerilimi artırdı. Katliamdan iki gün önce dağıtılan bildiride Nesin açıkça işaret edildi.

Saldırı Nasıl Gelişti?

2 Temmuz Cuma günü, cuma namazı sonrası camilerden çıkan kalabalık, “Sivas laiklere mezar olacak” sloganlarıyla Kültür Merkezi’ne yürüdü. Protesto kısa sürede Madımak Oteli önünde binlerce kişilik bir yığına dönüştü. Saldırganlar, yeni dikilen Halk Ozanları heykelini yıktı.

Saatler ilerledikçe otelin çevresindeki kalabalık arttı ve otel ateşe verildi. Güvenlik güçleri kalabalığı zamanında dağıtamazken, itfaiye müdahalesi gecikti. Yangın sırasında otelden dışarıya yansıyan görüntü ve seslerde “Lan yakın”, “Cehennem ateşi işte!” gibi ifadeler duyuldu.

Aziz Nesin itfaiye merdiveniyle indirilirken saldırıya uğradı. Şairler Behçet Aysan, Metin Altıok, Uğur Kaynar, halk ozanları Hasret Gültekin, Muhlis Akarsu, Nesimi Çimen, Edibe Sulari, yazar Asım Bezirci ve karikatürist Asaf Koçak gibi isimler yaşamını yitirdi. 58 kişi ise kurtulmayı başardı.

Dönemin Belediye Başkanı

Olay sırasında Sivas Belediye Başkanı Temel Karamollaoğlu’ydu. Karamollaoğlu, kalabalığı kontrol altına almaya çalıştığını savunurken, Aziz Nesin tarafından olayları kışkırtmakla suçlandı. Karamollaoğlu bu iddiaları reddetti ve yıllar sonra olayın “büyütüldüğünü” savunarak tepki çekti.

Yargı Süreci ve Cezasızlık Tartışmaları

Katliam sonrası 124 kişi hakkında dava açıldı. 33 sanık idam cezasına çarptırıldı; bu cezalar daha sonra ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi. Sanık avukatlarının bir kısmı siyasi kariyerlerinde yükseldi. Tahliyelerle birlikte hapisteki sanık sayısı azaldı.

2012’de firari beş sanığın davası zamanaşımı nedeniyle düştü. Ana dava 2014’te zaman aşımı gerekçesiyle kapandı. Mahkeme, sanıkların “sivil” olduğu için insanlık suçu kapsamında zaman aşımının uygulanabileceğini belirtti. Karar büyük tepki topladı.

14 Eylül 2023’te firari üç sanıkla ilgili son davada da düşme kararı verildi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, bazı hükümlülerin cezalarını “sürekli hastalık” gibi gerekçelerle kaldırdı. Erdoğan’ın davaya ilişkin açıklamaları da tartışma yarattı.

Madımak Katliamı, üzerinden 33 yıl geçmesine rağmen Türkiye’de hâlâ derin yaralar ve adalet arayışıyla anılıyor. Her yıl temmuz ayında Sivas’ta ve çeşitli illerde anma etkinlikleri düzenleniyor.