2026 YKS sonuçlarının açıklanmasıyla birlikte her yıl olduğu gibi ortaöğretim başarı puanının kaldırılmasıyla ilgili tartışmalar alevlendi.

Özellikle sosyal medyada YKS sonuçlarını ve sıralamalarını paylaşan adaylar, ortaöğretim başarı puanlarının eklenmesiyle birlikte sıralamalarının değişeceğini ve istedikleri bölümlere giremeyeceklerinden hareketle ortaöğretim başarı puanının kaldırılması gerektiğini dillendirmeye başladı.

Bu tartışmalara kimi eğitim yazarları, eğitimciler ve akademisyenlerin de katılmasıyla konu kamuoyundan daha da fazla yer etmeye başladı.

OBP puanı nedir? Nasıl hesaplanır?

Ortaöğretim Başarı Puanı üniversite yerleşim puanını etkileyen notlardan biridir. Bu puanın hesaplanmasında öğrencinin liseyi bitirdiğinde aldığı diploma notu temel alınır. Diploma notunun hesaplanması için öğrencinin Lise 1, 2, 3 ve 4. sınıflarda aldığı yıl sonu başarı puanlarının (YBP) ortalamasına bakılır. Diploma notu en az elli kabul edilir. OBP ise diploma notu beşle çarpıldığında ortaya çıkan puandır. Bu puan YKS puanını da etkileyerek üniversite yerleştirme puanının belirlenmesinde kullanılır.

OBP’nin, YKS puanına katkısı

OBP, üniversite yerleştirme puanına eklenirken 0,12 katsayısı ile çarpılır (OBP × 0,12). En düşük OBP (250) sınava 30 puan, en yüksek OBP (500) ise 60 puan katkı sağlar. Daha önce bir üniversiteye yerleştiyseniz bu katsayı yarıya düşerek 0,06 olarak uygulanır.

Geçmişten günümüze ortaöğretim başarı puanı

Geçmişten günümüze (OBP), lise başarılarının üniversite sınavına etkisini düzenlemek amacıyla katsayı ve hesaplama yöntemleri değiştirilerek uygulanmıştır. Sistem; standart puan dönemi, katsayı farkları ve doğrudan 5 ile çarpım dönemi olmak üzere evrimleşmiştir.

Geçmişteki Uygulamalar

Okul İçi Standart Puan: Eskiden okulun başarı ortalaması baz alınarak öğrencinin o okul içindeki yeri hesaplanır ve puana yansıtılırdı.

Katsayı Farkı Dönemi: Meslek lisesi ile düz lise mezunları arasında alan dışı tercihlerde OBP katsayı farkı uygulanarak kesintiler yapıldı.

0.15 ve 0.16 Katsayılar: Diploma notunun dönüştürüldüğü puanlar yıllar içinde farklı çarpanlarla sınav puanına eklendi.

Ortaöğretim Başarı Puanı, lise eğitimini teşvik etmek, tek bir sınava bağlılığı azaltmak ve öğrencilerin okul başarısını üniversite yerleştirmelerine yansıtmak için kullanılmaktadır.

Özellikle dershanelerin, kursların, etüt merkezlerinin ve özel ders sektörünün üniversiteye girişte tek belirleyici  olmaması; çocuklarını bu merkezlere gönderemeyen sosyoekonomik açıdan dezavantajlı kesimlerin çocuklarının eğitim haklarının ellerinden alınmaması; okul başarısının ödüllendirilmesi; sadece sınav günü değil, 4 yıl boyunca derslere çalışan öğrencilerin desteklenmesi; tek sınav baskısının azaltılması, YKS'deki olası bir kötü günün, telafisinde kısmen denge imkânı sunması; düzenli çalışmanın sağlanması ve öğrencilerin lise boyunca derslere katılımını ve başarısını arttırmak amacıyla uygulanmaktadır.

Ortaöğretim Başarı Puanının adaletsizliğe neden olan yönü, özel öğretim kurumlarında öğrencilere çok yüksek yazılı notları verilmesi ve diploma notlarının, devlet okullarındaki öğrencilere göre yüksek olmasından kaynaklanmaktadır. Fakat bu adaletsizliğin, ortaöğretim başarı puanının kaldırılması ile değil, özel öğretin kurumlarının MEB tarafından denetlenmesi yoluyla ortadan kaldırılması daha yerinde olacaktır.

Özellikle Türkiye Yüzyılı Maarif Modeliyle, beceri ve süreç temelli eğitim öğretime önem verilmeye başlandığı, okul müfredatının daha ön plana çıktığı, devlet okullarındaki eğitimin niteliğinin arttırılması çalışmalarının yapıldığı bu süreçte, ortaöğretim başarı puanının kaldırılması değil, YKS’ye etkisinin arttırılması gerekmektedir.


Abdullah DAMAR | 29.07.2026