Rapora göre, üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün limon oldu. Limonda bu fark yüzde 999,2 olarak hesaplanırken, limonu yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi.

Buna göre limon üreticiden 3 lira 90 kuruşa alınırken markette 42 lira 87 kuruşa, kuru incir 135 liradan 585 lira 41 kuruşa, havuç 12 lira 50 kuruştan 47 lira 84 kuruşa, elma 21 lira 66 kuruştan 72 lira 17 kuruşa, fındık ise 350 liradan 1.164 lira 77 kuruşa satıldı. Raporda bu ürünlerdeki market fiyatının üretici fiyatına göre limonda yaklaşık 11 kat, kuru incirde 4,3 kat, havuçta 3,8 kat, elma ve fındıkta 3,3 kat olduğu belirtildi.

Markette 36 ürünün 25’inde fiyat arttı

Ekim ayında marketlerde takip edilen 36 üründen 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise düşüş görüldü. Markette en sert yükseliş yüzde 62,9 ile domateste kaydedildi. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti. Markette fiyatı en çok gerileyen ürün ise yüzde 16,5 ile limon oldu. Limonu maydanoz, pirinç, nohut ve zeytinyağı izledi.

Üreticide domates yükseldi, limon geriledi

Üretici tarafında 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş yaşandı; 4 üründe değişim olmadı. Üreticide en büyük düşüş yüzde 44,3 ile limonda görüldü. Limonu zeytinyağı, Antep fıstığı, fındık ve patates izledi. Üreticide en fazla artış ise yüzde 76,1 ile domateste oldu. Domatesi salatalık, yeşil soğan, yeşil fasulye ve sivri biber takip etti.

Raporda fiyat hareketlerinin nedenleri de değerlendirildi. Zeytinde yeni hasat dönemi ve yüksek rekoltenin zeytinyağı fiyatlarını aşağı çektiği, limonda erkenci çeşitlerin hasadının sürmesiyle arzın arttığı belirtildi. Patateste depolara alınan ürün fazlasının fiyatları düşürdüğü, fındıkta fiyatların baskılandığı, Antep fıstığında hasadın tamamlanmasıyla arzın arttığı ifade edildi. Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta tarla üretiminden seraya geçiş sürecinin fiyatları yükselttiği; yeşil fasulyede hasadın sonuna yaklaşılmasıyla arzın daraldığı kaydedildi.

Girdi maliyetleri yıllık bazda sert yükseldi

Rapora göre gübre fiyatlarında Eylül’e göre ÜRE yüzde 3, DAP yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze yüzde 2, amonyum sülfat yüzde 0,3 arttı; amonyum nitratta değişim olmadı. Son bir yılda ise amonyum nitrat yüzde 67,7, amonyum sülfat yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze yüzde 42,3, DAP yüzde 39,7 ve ÜRE yüzde 18,3 yükseldi.

Ekim’de süt yemi aylık yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 artarken; yıllık artış süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde yüzde 38,6 oldu. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 25,1, tarım ilacı fiyatları yüzde 27,7 arttı. Mazot fiyatı aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 73,4 yükseldi.

TZOB’un verileri, Ekim ayında üretici fiyatlarında düşüş görülen bazı ürünlerin market rafına aynı oranda yansımadığını; girdi maliyetlerindeki yıllık artışların ise üretici üzerindeki baskıyı sürdürdüğünü ortaya koyuyor.