Üzerindeki Yunanca yazıtlar, Roma ordusunda yaygın olarak tapınılan Jüpiter Dolichenus kültüne ve bölge halkına dair önemli ipuçları barındırıyor.

 Gürcistan'da Tarihi Keşif: 2.000 Yıllık Altın Levha

Batum'un yaklaşık 15 kilometre güneyinde, Karadeniz kıyısında yer alan ve antik adı Apsaros olan Gonio Kalesi'nde, 2024 yılında Polonya-Gürcistan Arkeoloji Ekspedisyonu tarafından yürütülen kazılarda avuç içi büyüklüğünde, stilize yaprak biçiminde ince bir altın levha bulundu.

Eser üzerinde yapılan detaylı araştırmalar tamamlandı ve sonuçlar 2026 yılında Alman Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik dergisinde yayımlandı. Keşif, 29 Haziran 2026'da Varşova Üniversitesi tarafından resmen duyuruldu.

 Levhanın Sırrı: Jüpiter Dolichenus

Levhada yer alan Yunanca yazıtta, Thrasymedes adlı bir kişinin bu eseri “Dolichenian Tanrısı” na adadığı belirtiliyor. Araştırmacılar, bu ifadenin doğrudan Jüpiter Dolichenus'a işaret ettiğini tespit etti.

Jüpiter Dolichenus kültünün kökeni, bugünkü Gaziantep sınırları içinde yer alan antik Doliche kentine, yani Dülük'e dayanıyor. Yerel bir fırtına tanrısından evrilen bu inanç, Roma İmparatorluğu'nun sınırları boyunca yayılmış ve özellikle MS 2. ve 3. yüzyıllarda Roma askerleri arasında büyük bir popülerlik kazanmıştı.

 Dülük'ün (Doliche) Kadim Tarihi

Bu keşif, Gaziantep'in 10 kilometre kuzeybatısında, günümüzde Şehitkamil ilçesine bağlı Dülük Mahallesi'nde yer alan Dülük Antik Kenti'nin (Doliche) ne denli önemli bir inanç merkezi olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.

Kökleri Prehistorik Dönem'e Uzanıyor: Dülük, Türkiye'nin halen üzerinde yaşam devam eden en eski kentlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bölgedeki Keber Tepesi'nde yapılan kazılarda Alt Paleolitik Dönem'e ait çakmaktaşı aletler ve atölyeler bulunmuş, bu da yerleşimin geçmişini M.Ö. 600.000 yıllarına kadar götürüyor.

Medeniyetler Kavşağı: Tarih boyunca Hititler, Medler, Asurlular, Persler ve Büyük İskender gibi birçok büyük uygarlığa ev sahipliği yapmış olan kent, antik dönemde ticaret yollarının kesiştiği stratejik bir kavşak noktasıydı.

Kutsal Bir Merkez: Dülük, özellikle Hititler'in fırtına tanrısı Teşup'un kült merkezi olarak öne çıkmıştır. Bu yerel tanrı, zamanla Jüpiter Dolichenus olarak Roma panteonuna entegre olmuş ve imparatorluğun dört bir yanına yayılmıştır.

Güncel Kazı Çalışmaları: Dülük Baba Tepesi'ndeki kutsal alan ve Keber Tepesi'ndeki antik yerleşimde arkeolojik kazılar uzun yıllardır devam etmekte olup, her yeni buluntu kentin gizemini biraz daha aralıyor. Bölgede ayrıca Anadolu'daki ilk örneklerden biri olan bir Mitras Yeraltı Tapınağı da bulunuyor.

Gürcistan'da gün yüzüne çıkarılan bu altın levha, Gaziantep'in kadim geçmişine ışık tutan ve Dülük Antik Kenti'nin uluslararası arenada hak ettiği ilgiyi görmesine vesile olacak nitelikte önemli bir arkeolojik buluntu olarak değerlendiriliyor.